Wykład Ołeksandra Irwancia

26 listopada (środa), o godz. 17 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bielsku Podlaskim (ul. Kazimierzowska 14) rozpocznie się spotkanie z pisarzem ukraińskim - Ołeksandrem Irwancem. To wyjątkowa okazja spotkania i rozmowy z jednym z najwybitniejszych współczesnych pisarzy.

W programie spotkania wykład Ołeksandra Irwancia „Przemiany literatury ukraińskiej od czasów sowieckich do ery niepodległości” oraz prezentacja jego najnowszych książek: Izmarahd kniahyni Neswic’koji (Charków 2024) i Widioms’ka krow (Charków 2025).

Moderator – dr Grzegorz Kuprianowicz.

Ołeksandr Irwaneć (ur. 1961 r.) –  ukraiński poeta, prozaik, dramatopisarz, scenarzysta filmowy i tłumacz. Dzieciństwo i młodość spędził w Równym. Po zakończeniu liceum pedagogicznego przez kilka lat pracował jako nauczyciel. Absolwent Instytutu Literatury im. Gorkiego w Moskwie. Współzałożyciel i członek (wraz z Jurijem Andruchowyczem i Wiktorem Neborakiem) kultowej grupy literackiej „Bu-Ba-Bu”, która stała się symbolem przemiany systemowej w literaturze ukraińskiej w drugiej połowie lat 80. XX wieku. Debiutował tomikiem poezji Wohnyszcze na doszczi (1987). W latach 1993-2022 mieszkał w Irpieniu. Od początku XXI w. pisze także utwory dramatyczne oraz prozę.

W ciągu prawie czterech dekad twórczości opublikował ponad 30 książek, w szczególności: «Вогнище на дощі» (1986), «Тінь великого класика» (1991), «Рівне/Ровно (Стіна)» (2001), «Вірші останнього десятиліття» (2001), «П'ять п'єс» (2002), «Очамимря: Повість та оповідання» (2003), «Любіть!..» (2004), «Лускунчик-2004» (2005), «Преамбули і тексти. Збірка поезій» (2005), «Хвороба Лібенкрафта» (2010), «Мій хрест» (2010), «Сатирикон-ХХІ» (2011), «П’яте перо» Вибрана есеїстика (2011), «Пісні війни»: вірші останніх років (2014), «Харків 1938» (2017), «Санітарочка Рая» (2023), «Ізмарагд княгині Несвіцької» (2024), «Відьомська кров» (Харків 2025).

Utwory O. Irwancia przetłumaczone zostały na języki czeski, niemiecki, rosyjski, angielski, szwedzki, francuski, białoruski, włoski, chorwacki. Jego dramaty wystawiano na deskach licznych teatrów europejskich. O. Irwaneć tłumaczył na język ukraiński z polskiego (m.in. wiersze Wisławy Szymborskiej, prozę Janusza Korczaka i dramaty Janusza Głowackiego), a także z języka białoruskiego, rosyjskiego, francuskiego i czeskiego.

W przekładach na język polski jako osobne pozycje ukazały się m.in. kilka dramatów O. Irwancia w tłumaczeniu Przemysława Tomanka Recording i inne twory (2001), powieści Riwne/Rowno i Choroba Libenkrafta w tłumaczeniu Natalii Bryżko-Zapór (2006 i 2013). Jego wiersze weszły do antologii poezji ukraińskiej Bohdana Zadury Wiersze zawsze są wolne (2004, 2007, 2012). Kilkadziesiąt publikacji poszczególnych utworów O. Irwancia pojawiło się na łamach polskich czasopism literackich, w tym „Akcentu”, „Literatury na świecie”, „Twórczości” i in. Akcja jednej ze sztuk teatralnych Ołeksandra Irwancia pt. Kłamczuch z Placu Litewskiego (przetłumaczonej przez Jerzego Czecha) toczy się w Polsce, w Lublinie. Sztuka ta grana była na deskach różnych teatrów europejskich.

Ołeksandr Irwaneć jest członkiem ukraińskiego PEN Clubu oraz białoruskiego PEN Clubu. Był wielokrotnym stypendystą (m.in. Programu Fulbrighta, Fundacji Kulturkontakt Austria, Villi Waldberta, Kolokwium Literackiego w Berlinie, Akademii Schloss Solitude (Niemcy) i in.) oraz laureatem licznych nagród literackich, finalistą Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus. Jest członkiem jury festiwalu teatralnego Bonner Biennale.

Na początku pełnoskalowej agresji Rosji przeciwko Ukrainie Ołeksandr Irwaneć wraz z żoną Oksaną Ciupą przebywali we własnym mieszkaniu w mieście Irpień, które obok Buczy i Hostomela było w centrum ofensywy wojsk rosyjskich na Kijów w lutym i marcu 2022 r. W obliczu działań wojsk rosyjskich wraz z żoną musieli w dramatycznych okolicznościach ewakuować się z Irpienia. Obecnie O. Irwaneć mieszka w Równym.

Organizatorzy: Podlaski Instytut Naukowy, Związek Ukraińców Podlasia, Miejska Biblioteka Publiczna w Bielsku Podlaskim. Sfinansowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP.