Tragiczna historia. 80 rocznica pacyfikacji wsi

80 lat temu, zimą 1946 roku, oddział dowodzony przez Romualda Rajsa ps. "Bury" dokonał pacyfikacji wsi: Zaleszan, Zani, Końcowizny, Szpaków, Puchałów Starych oraz Wólki Wygonowskiej, zamieszkanych przez ludność białoruską wyznania prawosławnego. Cywile byli gromadzeni i zamykani w zabudowaniach, które następnie podpalano. Ci, którzy próbowali ratować życie ucieczką, ginęli od strzałów. Wśród ofiar były kobiety, dzieci i całe rodziny – zostali bestialsko zamordowani wyłącznie ze względu na swoje pochodzenie i narodowość.

Paweł Koterman ze Stowarzyszenia "Wiecznaja Pamiat" i ks. Andrzej Nazdryn z parafii św.św. ap.ap. Piotra i Pawła w Maleszach organizują uroczystości upamiętniające tragiczne wydarzenia z lutego 1946 r.

1 lutego, niedziela: 9.00 - liturgia w cerkwi pw. św. Symeona Słupnika w Brańsku. Po liturgii przejazd do wsi Puchały Stare, gdzie w lesie znajduje się pomnik upamiętniający śmierć 31 wozaków. Ciepły poczęstunek w tamtejszej świetlicy. Potem modlitwa w Zaniach, gdzie znajduje się zbiorowa mogiła zbiorowa osób zabitych w 1946 r. Następnie przejazd do wsi Malesze, gdzie na cmentarzu jest grób św. Marii Pietruczuk. Zakończenie obchodów przy pomniku w Szpakach.

Od 29 stycznia do 2 lutego 1946 r oddział podziemia niepodległościowego Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem kpt. Romualda Rajsa "Burego" dokonał pacyfikacji wsi - Zaleszany, Szpaki, Zanie, Wólka Wygonowska i Koncowizna - zamieszkałych przez prawosławnych Białorusinów. Zamordowano wówczas 80 osób, wśród ofiar były kobiety, dzieci, starcy oraz 30 furmanów wcześniej uprowadzonych ze wsi Łozice. "Bury" został skazany na śmierć w 1949 r., rok później wyrok wykonano. Po przemianach ustrojowych sąd w 1995 r. zrehabilitował "Burego", uznając, że popełniając zbrodnie "walczył o niepodległy byt państwa polskiego", a jego rodzinie wypłacono odszkodowanie. W 2005 r. pion śledczy białostockiego IPN orzekł, że zbrodnie te nosiły znamiona ludobójstwa, skierowane przeciwko ludności białoruskiej wyznającej prawosławie, ale umorzył sprawę.

Do tej pory ofiary "Burego" nie doczekały się rehabilitacji i odszkodowania.  W 2020 r. Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego ogłosił ofiary pacyfikacji męczennikami Cerkwi, włączono ich do grona cerkiewnych męczenników. Akt kanonizacji odczytano podczas uroczystości w Zaleszanach w lipcu 2020 r.

ak, jsw, fot. https://www.facebook.com/profile.php?id=61571269983325